Mieke komt niet lekker uit de verf op haar werk.
Ze is erg onzeker en kan niet op tegen haar dominante leidinggevende. Is een andere baan de enige oplossing?
Klik hier om de video te bekijken.
Hele leuke mevrouw neemt het woord. Ze is jong in voorkomen, open, slim. Ze vertelt over zichzelf: 56 jaar en werkzaam bij een grote gemeente als projectleider. Man, zoon van 17. Gewoon, een heel leuk leven. Zit lekker in haar vel. Werk gaat goed en privé loopt lekker.
Tien jaar geleden werkte ze ook als projectleider – bij een andere werkgever. Druk-druk-druk om alle lijntjes te verbinden en alle belangen te behartigen. Ze is er goed in, ze floreert.
Maar bij terugkomst na de zomervakantie van 2007 is het anders. Het lijkt wel of niets meer vanzelf gaat, alles lijkt teveel. Slapeloze nachten, piekeren, grote onzekerheid. Angst en paniekaanvallen. Grote onrust. En somber! Als je denkt dat je depressief bent met af en toe een sombere dag: vergeet het. Die somberheid waar zij het over heeft, is een alles omvattende grijze loodzware somberheid die zwaar op je drukt en met geen mogelijkheid van zijn plaats gaat. Een depressie.
Dit kon ze no way niet in haar eentje aan. Het werd oncontroleerbaar. Haar familie was doodsbang dat zij zichzelf iets zou aandoen. Een vrijwillige opname op de PAAZ volgde. Helaas bracht dit geen verbetering. Haar man en haar broer zagen het alleen maar bergafwaarts met haar gaan en kregen het – met volharding – voor elkaar om een second opinion te laten uitvoeren in een academisch ziekenhuis. Uiteindelijk vond men daar dé oplossing: electroshocktherapie. Zeven weken lang, twee keer per week, kreeg zij electrische schokken toegediend. En hoewel er geen wetenschappelijke verklaring voor is: het werkte! Elke week knapte ze meer op en na een paar maanden was ze weer de oude.
Ze was beter. Fantastisch.
Dan: de terugkeer naar haar werk. Eerst maar eens een paar keer langs voor een kopje koffie. Het ongemak: collega’s die wegduiken als ze haar zien. Collega’s die er in het contact juist een extra hartelijk schepje bovenop doen. Allebei niet lullig bedoelt – dit is gewoon ongemak! Het is tenslotte niet hetzelfde als je been breken: je bent ZIEK IN JE HOOFD. En dat is het stigma waar je het mee moet doen.
Sinds 2007 gaat het goed. Ze is van werkgever veranderd (nee, bij haar sollicitatie niet gezegd wat haar is overkomen, is ze nog dagelijks blij om) en heeft een goede baan als projectleider. Steekt absoluut niet onder stoelen of banken wat haar is overkomen. Iedereen mag weten dat dit een kwetsbaarheid is die zij met zich meedraagt. Het is gewoon haar zwakke plek.
Te veel stress is voor niemand goed. Je zwakke plek wordt het eerst geraakt. Voor de een is dat iets fysieks als rugklachten of maagklachten, voor de ander is het psychisch. Een angststoornis of een depressie kan het gevolg zijn.
Zij pleit voor meer begrip en kennis over psychische aandoeningen. Zodat het stigma eraf gaat en ieder kan leven met de (on-)mogelijkheden die er zijn. Stigmatisering leidt tot onzekerheid, buitensluiting en discriminatie. En het wordt moeilijker om een ‘normaal’ leven te leiden, thuis en op het werk.
Zij is ervaringsdeskundige: zie hoe gewoon (en) leuk ze is!
Het kan ons allemaal overkomen.
Aanleiding voor dit stukje:
Gisteren zagen we de solo-voorstelling PAAZ gezien in het Parktheater in Eindhoven. Fantastisch stuk, echt een aanrader. De inleiding werd verzorgd door een van de ambassadeurs van Samen Sterk zonder Stigma. Zij vertelde haar verhaal, en dat heb ik hier naverteld. Het raakte me omdat het zo waar is: een psychische aandoening wordt vaak gezien als karakterzwakte. Of een teken van verminderde intelligentie. Of eens ziek, altijd ziek.
Samen sterk zonder Stigma wil het taboe op psychische aandoeningen doorbreken met als doel discriminatie uitbannen van mensen met een psychische kwetsbaarheid.
Het gebeurt gewoon waar je bij zit!
Het Heldere Uur – presentator Sandra Brandt – 6 november 2016
Ik ben te gast in het programma Het Heldere Uur met Sandra Brandt op Studio Alphen.
Het gesprek verloopt soepel en ik zit lekker ontspannen in mijn verhaal. Het valt niet mee om de Dramadriehoek zonder beeld uit te leggen, maar Sandra is een goede presentator: ze luistert scherp, vat samen en vraagt door. Top. Na de uitleg van de Dramadriehoek maak ik een start met de uitleg van de stappen in de Heldere Driehoek.
Daar gebeurt iets. Al pratende raak ik van mijn verhaal af – ik voel opeens dat het geen consistent, boeiend verhaal meer is. Ik weet niet meer precies wat ik wilde zeggen. Sandra kijkt geïnteresseerd maar ik merk dat ook zij er niet meer helemaal bij is. Dus onderbreek ik mezelf: “ik kom er even niet uit, ik loop vast. Sorry”.
Sandra neemt het woord over, beaamt dat ook zij er niet helemaal meer bij was, en stelt voor: “muziekje en thee?” Sting wordt ingestart. Pfft.
Ik denk nog even: dit doen we even opnieuw – maar Sandra laat het graag zo. En dat snap ik wel: tenslotte is er niets ergs gebeurd, even de kluts kwijt, hupsakee door! Authentieke radio, tuurlijk, leuk!
Ik stem ermee in zonder goed te bedenken wat het voor mij betekent. En tegelijkertijd praat ik het voor mezelf recht met: ‘ach ja, het is ook maar lokale radio, wat maakt het ook uit, desnoods geef ik de link aan niemand’.
(Ja klopt, oplettende lezer: hier volg ik al de Rollen van de Dramadriehoek in mijn self-talk: Redder, Slachtoffer.)
Maar toch…. ! Dit is niet fijn. Want in mijn hoofd wordt het programmaatje ‘zie je wel, je kunt het niet’ gestart. Dat is een heel venijnig programma, het sijpelt door alle gedachten en gevoelens heen. Ondertussen ga ik dapper door, het valt niet zo op (toch?). Maar als je goed luistert, hoor je het wel: Ik kruip in mijn schulp en Sandra vult het gat op met een voorbeeld van Cesar Milan.
Vanaf hier kantelt het gesprek: ik zit in de Slachtofferrol (ik niet OK, Sandra wel OK) en Sandra Redt mij (ik OK, Vieve niet OK). Je kunt het horen: in de eerste 40 minuten is het gesprek heel gelijkwaardig – in het tweede deel zitten we de Dramadriehoek, daar is de energie niet meer gelijk. Mijn spontaniteit is weg en Sandra praat de leegte vol.
Deze verandering in de verhoudingen gaat automatisch en volledig onbewust. Zonder er erg in te hebben, laat ik de gedachte ‘zie je wel, ik kan het niet’ toe in mijn hoofd en dat beïnvloedt het gesprek. Ik word voorzichtig, ben opeens druk met het vermijden van kwetsbaarheid. En mijn doel, mezelf leuk presenteren en die Heldere Driehoek goed onder de aandacht brengen, bereik ik ook niet.
Is het erg dat dit gebeurt? Nee hoor, dat is helemaal niet erg. Het gebeurt ieder van ons elke dag. En onbedoeld geven Sandra en ik een pracht van een voorbeeld van hoe zo’n Dramadriehoekje werkt.
Maar het is wel jammer omdat ik daardoor niet bereikte wat ik graag wilde. En Sandra zat opeens met een minder energieke gast.
Wat hadden we anders kunnen doen? Sandra en ik namen beiden een Rol in de Dramadriehoek op ons, dus allebei hadden we – als we ons bewust waren geweest van de dynamiek – de verandering in kunnen zetten.
Ik had mijn invloed kunnen nemen door te zeggen “Goh Sandra, je vraagt nu iets heel anders en dat is prima, maar ik zit nog met een los eindje: de uitleg van de Heldere Driehoek. Hoe kunnen we dat toch afmaken?” Of ik had simpelweg kunnen constateren dat het gesprek niet meer lekker liep. En de Rollen benoemen – zo ter plekke in de uitzending. Dat zou een goede actie zijn geweest!
En Sandra had kunnen ingrijpen door “Hee Vieve, ik merk dat de energie van ons gesprek anders loopt dan voor onze hick up, wat gebeurt er nou?” Met zo’n vraag laat je de inhoud voor wat het is en analyseer je samen de dynamiek in de situatie (voor de kenners: in de Heldere Positie. Pak de Heldere Driehoek er maar bij J).
Herkenbaar?
Dit is een mooi voorbeeld (met geluidsfragment – wat wil je nog meer?) van hoe ik in mijn belemmerende gedragspatroon kan schieten als ik in een spannende situatie zit.
Het overkomt ons allemaal op z’n tijd.
Herken je dit in jouw leven? En wil je onderzoeken hoe je beter je invloed kunt aanwenden? Neem dan contact op. Het eerste gesprek is altijd vrijblijvend en zonder kosten.
Je bent van harte welkom.
Luister terug op http://studioalphen.nl/programma/hetheldereuur
Vieve, waarom heb je die Heldere Driehoek bedacht?
Ik leg het heel vaak uit, maar het stond nog niet op papier. Komt ie:
Negen jaar geleden startte ik mijn praktijk Heldere Zaken. Ik wist wat ik wilde: een oplossing bedenken voor mezelf en voor mijn collega’s van dat moment.
Ik wilde een praktisch en concreet ‘iets’ om de machteloosheid te kunnen ombuigen naar het nemen van invloed en regie. Weg van de afhankelijkheid, uit de Waan van de Dag, uit de Spelletjes en de grote emoties.
Begin 2007 was ik aan het opkrabbelen van een fikse burnout. In dit proces gaf ik een tijdje alles en iedereen de schuld, tot ik me op een goed moment realiseerde:
Dit heb ik mezelf aangedaan, door me telkens aan iedereen aan te passen. En vervolgens heb ik dezelfde mensen verweten dat ze geen rekening met me hielden!
Goh, wat een inzicht. No one but myself to blame.
Dus vraag was: Hoe had ik zelf op tijd kunnen ingrijpen? Wat had ik dan moeten doen?
In mijn zoektocht naar het antwoord kwam ik – natuurlijk! – op het spoor van de Dramadriehoek. Geen enkel model maakt beter inzichtelijk hoe je je verantwoordelijkheid, en daarmee je invloed, over de heg gooit. Daarmee was het probleem van mij, mijn collega-ambtenaren en iedereen die zich speelbal voelt op zijn werk, helder.
Er bleek ook een uitweg uit de Dramadriehoek geformuleerd: de Winnaarsdriehoek van Acey Choy. Google ‘Winnaarsdriehoek’ en je vindt verschillende uitwerkingen.
Goede ideeën, prima denkrichtingen. En toch…
Ik heb alles afgespeurd maar kon de gedroomde oplossing niet vinden. En zo kwam het dat ik de stoute schoenen heb aangetrokken.
De methodiek bestaat uit vijf opdrachten aan jezelf. Door deze vijf opdrachten ‘ontmasker’ je de Rollen en de vicieuze cirkel van de Dramadriehoek en heb je een passend alternatief beschikbaar. De vijf opdrachten zijn ontstaan als tegengif voor de Rollen en de focus van de Dramadriehoek. De kwaliteiten van de Rollen worden benut, maar vanuit de Volwassen blik.
De opdrachten in de Heldere Driehoek zijn zo bedacht dat je – zodra je je realiseert dat je in de Dramadriehoek zit – direct kun schakelen naar een effectievere houding en communicatie.
Het werkt! Sinds een aantal jaren gebruik ik de Heldere Driehoekmethodiek bij al mijn interventies met Heldere Zaken. En met veel succes, lees de review van een teammanager:
“Vieve heeft ons op inspirerende en persoonlijke wijze meegenomen in de wereld van drama en helderheid. De Dramadriehoek en de Heldere driehoek heeft ons team geholpen om meer inzicht te krijgen in onze samenwerking en communicatie binnen het team. Daardoor begrijpen we elkaar beter en hebben een ‘taal’ gevonden om misverstanden op tafel te leggen, te bespreken en hopelijk steeds meer te voorkomen.”
Daarnaast ik leer ‘m graag aan anderen, zodat zij het kunnen doorgeven. Bijvoorbeeld aan Gryt van der Plaats, studentendecaan NHL Hogeschool.
Hier haar reactie:
“De Heldere Driehoek van Vieve maakt duidelijk hoe je op een positieve manier in lastige gesprekken of situaties constructief in gesprek kunt blijven om tot oplossingen te komen. Het gaat over verantwoordelijkheid nemen, open en eerlijk communiceren en uitdrukkelijk over wat je wilt bereiken in een gesprek of overleg. Ook kan ik met behulp van de Heldere Driehoek mijn studenten uitleggen wat er mis kan gaan in communicatie bij bijvoorbeeld groepswerk én een helder alternatief bieden. De studenten zijn er enthousiast over, en ik ook!”
Ook de Heldere Driehoek leren kennen? Zie de uitleg over de Dramadriehoek en Heldere Driehoek.
Voel je vrij om contact op te nemen als je meer wilt weten. Of bel: 06 52 372 572.
Is op zich niet zo erg. Een beetje stress gedurende een langere tijd is prima. Heftige stress in een korte periode is zelfs gezond! Het helpt je om alert te zijn en goed te presteren.
Maar wanneer de stress te lang aanhoudt wordt het ongezond. Je merkt het aan je aan je lichaam en aan je mentale weerbaarheid. ‘Je zit niet lekker in je vel’. Het hinderlijke gevoel is – zeker in het begin – nog goed weg te relativeren. “Keertje op tijd naar bed en ik ben weer als nieuw!” Maar als de stress aanhoudt sluipen de klachten je systeem in.
Ieder heeft zijn eigen mix van reacties op een te hoog stressniveau op het werk. Onderstaand een lijstje met de belangrijkste symptomen.
Misschien een mooi moment om te checken: hoe gaat het met jou?
Zet eens een cirkeltje om een herkenbaar signaal.
En, hoe is het? Heb je veel omcirkeld?
Met name de perfectionisten onder ons, en de doorzetters, de gedisciplineerden en de strebertjes lopen risico om deze aanwijzingen te missen. Zij gaan door op wilskracht en negeren de signalen net zolang totdat het lichaam er de brui aan geeft. Het gevolg zijn ziekmeldingen en de soms onvermijdelijke burn-out, het allerlaatste redmiddel van je lijf om te zorgen dat je je leven gezonder inricht.
Soms kun je afwachten tot de drukte overgaat. Of je kunt de omstandigheden de schuld geven.
Maar het meest effectief is toch om jezelf eens goed onder handen te nemen. Waar zit je eigen invloed op je werkdruk?
Wil je weten wat je eigen aandeel is? En wat je eraan kunt doen?
Op 8 december geef ik de Eéndaagse training ‘De Basis van Zelfbewust Werken’. Hierin laat ik je zien wat je eigen aandeel is in de stress. En wat je er praktisch aan doen kunt. Ik leer je op een andere manier naar dezelfde druk-druk-drukke werkelijkheid te kijken.
Het is niet moeilijk, maar je gaat het pas zien al je het doorhebt.
Kom energie tanken en inspiratie opdoen!
Wil je advies? Of kan het niet wachten tot december?
Bel me dan op 06 52 372 572 of mail me.
Credits
Sites over stressklachten als psychischegezondheid.nl en sanderscoaching.nl
Heldere Zaken: www.heldere-zaken.nl/aanbod/workshops/de-basis-voor-zelfbewust-werken-in-een-dag/”>de Eendaagse training ‘De Basis van Zelfbewust Werken’
Stockfoto van freeimages.com
“Met mij kun je alle kanten op. Ik ben snel enthousiast, vind alles leuk, wil graag overal bijzijn en eerlijk gezegd – ik weet dat ik de klus beter en sneller klaar dan de anderen. Dat hoor ik ook vaak van collega’s, dat ze het fijn vinden als ik erbij ben. Dan komt het in ieder geval af.”
Laura klinkt trots.
“Goh, wat goed, dat zal wel een lekker gevoel geven, als je zo nodig bent” zeg ik.
“Ja, is fijn, ja. Maar het heeft ook wel z’n nadelen.”
“Oh? Vertel ‘s?”
Dan volgt de andere kant van de medaille: lange dagen, hard werken, alle rotklusjes blijven voor haar liggen, iedereen vindt het maar vanzelfsprekend dat Laura het doet. Ze krijgt maar weinig erkenning voor het werk. En de koffie moet ook door haar worden ingeschonken als ze niet uitkijkt. Pas werd ze ‘duizenddingendoekje’ genoemd. Duizenddingendoekje! Was een grapje, dat snapt zij ook wel. Maar toch…..
“Je vindt het vast gek, maar ik vind het zo fijn als ik complimentjes krijg. Als iemand zegt dat ik iets goed gedaan heb, krijg ik vleugeltjes. En daarom doe ik alles wat ik doe zo goed als ik kan. En als iets niet helemaal goed is, ben ik echt bang dat ik daar commentaar op krijg. Dat ze me niet goed genoeg vinden. Daar kan ik echt wakker van liggen. Dat ik niet goed genoeg zou zijn, dat vind ik gewoon eng. Dan lijkt het of niemand me meer aardig vindt. Dan ga ik daarna weer meer mijn best doen. Alleen als ik het aller-, allerbeste geef is het goed genoeg.”
“Het is irritant. Door mijn harde werken kom ik zelf te kort, dat zie ik ook wel. Ik heb altijd haast. Zoals wanneer ik te laat weg ga op mijn werk en dus te laat kom bij mijn vriend als hij voor heeft gekookt. Of ben te laat om nog even naar de winkel te gaan om iets terug te brengen. Of voor mijn yogales. Mijn werk zit altijd in mijn hoofd, ik heb eigenlijk nooit het gevoel dat ik vrij ben. En ’s avonds voor het slapen nog even mail checken – en daarna lig ik weer de halve nacht te piekeren.”
Laura heeft een probleem: ze heeft zich helemaal afhankelijk gemaakt van de mening van anderen. Alleen als die mening positief is, kan zij positief over zichzelf denken. Daarom gaat niet meer na wat ze zelf wil maar past zich aan de doelen, wensen en verwachtingen van anderen aan. Of ze bedenkt alvast wat de doelen van anderen kunnen zijn. Meestal zonder dit te checken. Dit gedrag maakt een heel attente, behulpzame indruk en daardoor levert het veel complimentjes op. Met die complimentjes ‘vult’ Laura haar zelfvertrouwen.
Maar blijven de complimenten en aandacht uit – bijvoorbeeld omdat het vanzelfsprekend is dat zij goed werk levert – dan brokkelt haar zelfvertrouwen af. De angst dat ze niet voldoet aan andermans eisen grijpt haar bij de keel. Ze ziet nog maar één optie: nog harder werken, nog beter haar best doen.
Je kunt wel raden waar dit naar toe gaat: Laura wordt ongelukkig. Stress, vermoeidheid, cynisme, vage lichamelijk klachten, onuitgesproken irritatie, conflicten, boosheid… en de kans is heel groot dat zij zich uiteindelijk zij ziekmelden. Het gaat niet meer, de rek is eruit.
Om niet burn-out op de bank te belanden zal Laura de switch moeten maken van een afhankelijke naar een onafhankelijke positie.
De afhankelijke positie kent Laura als haar broekzak. Erg hard werken zonder voldaan gevoel, blijvende vermoeidheid, werken in de ‘Waan van de dag’, groot verantwoordelijkheidsgevoel, taken en verantwoordelijkheden van collega’s overnemen, perfectionisme, werk dat nooit af is en ook ’s avonds en in het weekend door het hoofd speelt, irritaties of conflicten die niet uitgesproken of opgelost worden. Laura’s overbelasting is een logisch gevolg, toch? De onafhankelijke positie is voor Laura een helemaal nieuw gezichtspunt. Hierin zijn de doelen van haar taak én de eigen waarden en behoeften het uitgangspunt. Zij heeft meer zelfvertrouwen waardoor de ruimte ontstaat om collega’s en andere betrokkenen op heldere wijze aan te spreken op hun deel van de verantwoordelijkheid binnen de taken of het project.
En wat blijkt? Ook in de onafhankelijke positie krijgt zij veel complimenten. Hele waardevolle complimenten die gaan over haar persoon. Over haar professionele inbreng. Over haar eigenzinnige zienswijze. Over haar probleemoplossende benadering. En: over hoe goed ze verantwoordelijkheden kan scheiden. Hoe fijn is dat!?
Als je collega’s met jou te maken hebben, wat krijgen ze dan? Denk bijvoorbeeld aan:
Pas als je zelf weet waar je voor staat, kun je dat uitdragen naar een ander. En da’s de basis voor de onafhankelijke positie.
Wil je eens naar je eigen situatie kijken? Durf je het aan? Kom naar de eendaagse training ‘De Basis van Zelfbewust Werken’. De volgende is op 30 september 2015. Overige data vind je op de site.
Credits
Foto ‘Flexibility’ van Shelly Rodrigo CC BY 2.0
De onderzoeken van de Parlementaire Enquêtecommissie Fyra – Aaaaah, heerlijk! Ik heb de afgelopen week uren aan de tv gekluisterd gezeten.
Het is levensecht politiek drama. Misschien vind jij het te saai voor woorden (zoals oud-collega Jos Tielen het verwoordde: ‘Vieve, ga iets leuks doen met je leven!’ 🙂 ) voor mij is het een soort House of Cards. En ondertussen op Twitter #fyra volgen. Verslavend.
Ik ken het spel en de posities van binnenuit. Het spel van ‘wie is waarvoor verantwoordelijk, ben jij eigenlijk wel bevoegd, heb je eigenlijk wel gedaan wat je moest doen of heb je zitten slapen?’ brengt me terug in mijn tijd als Eindhovense ambtenaar. Ik was destijds projectcontroller van de sector Stadsdeelkantoren én lid van de organisatie van ProTour.
Ergens in 2004 werd de gemeente Eindhoven, haast per ongeluk (is een verhaal op zich) verantwoordelijk voor het organiseren van een groots en meeslepend evenement: de Ploegentijdrit voor de UCI, ProTour. Drie jaar achtereen zou de Gemeente Eindhoven, met in hun kielzog Helmond en Best, het hele wielrencircus naar Brabant halen. Man, wat een geweldige exposure voor Eindhoven Sportstad.
(Voor de Eindhovenaren bij wie nog geen belletje gaat rinkelen: kun je je herinneren – jaren geleden, die prachtige dag in juni – dat de hele stad muur- en muurvast zat? Dat je niet meer van Noord naar Zuid kon, niet van Helmond naar Eindhoven, dat de ziekenhuizen nauwelijks bereikbaar waren, dat er helikopters boven de stad cirkelden? Precies. Die dag, daar heb ik het over.)
Heb ik medelijden met de Fyra-betrokkenen die zo indringend worden ondervraagd? Nee, juist niet! Zij krijgen en plein public de gelegenheid om hun keuzes uit te leggen. Kijk, dàt is verantwoordelijkheid nemen.
Had ik destijds medelijden met mezelf omdat mijn inzet en grote betrokkenheid niet gezien werden? Eerlijk is eerlijk: in het begin wel. Totdat ik inzag dat ikzelf – en alleen ikzelf – verantwoordelijk was voor mijn aandeel in de situatie. Als ik anders had gekozen, was de situatie anders geweest. Zoals Covey zegt: ‘De gedachte dat het probleem niet van jou is, is het probleem’ – en hij heeft gelijk. Daarin zit de vrijheid, de onafhankelijkheid.
Toch was dit vast niet de laatste keer.
Dus: Wordt vervolgd.
Credits en achtergronden
http://www.hanslaroes.nl/nl/blog-item/de-fyra-een-overbodige-enquete
http://www.demorgen.be/sport/ploegentijdrit-eindhoven-protour-verdwijnt-van-kalender-a169755/
Covey – de zeven eigenschappen van effectief leiderschap – Business Bibliotheek Amsterdam – 2001
‘Als iets te mooi is om waar te zijn…’ https://www.marktplaats.nl/i/help/veilig-en-succesvol/
Foto van internet geplukt. De fotograaf is Daniel1952.
‘Er zijn concurrenten op de markt. Waar komen die opeens zo snel vandaan? Ze doen hetzelfde werk voor misschien wel de helft van de prijs! We moeten iets doen. Nu!’
‘We moeten klanten die voorheen vanzelfsprekend onze producten afnamen, nu overtuigen van de meerwaarde van onze producten.’
‘We moeten aansluiten – netwerken – twitteren – vertrouwen winnen – lef hebben – terug koppelen en analyses maken. We moeten fondsen werven en kansen pakken!’
In de semi-publieke sector is een stille revolutie gaande. Waar voorheen zekerheid een gegeven was, moeten mensen en organisaties nu ‘hun eigen broek ophouden’. De vanzelfsprekendheid van taken en opdrachten is weg, de baanzekerheid is er niet meer. Er zijn mensen boventallig, terwijl er heel veel werk te doen is.
In de kantoortuin is de wanhoop bijna tastbaar. Mensen werken hard, maar niet in geconcentreerde rust. Ze werken met een motor van zorgen, boosheid, wanhoop, verdriet. Een gesprek bij de koffieautomaat:
“Wat moeten we doen? We kunnen dit toch niet zomaar uit ons hand laten vallen! Wat heeft prioriteit? Wie kiest? De directie? Maar die zit niet met de cliënt aan tafel, die hoeft het niet uit te leggen. Ik ben het er niet mee eens. Dit is de verkeerde keuze, dit gaat fout. En trouwens, dat netwerken – dat doe ik niet. Dat kan ik niet. Ik zie me al staan, met dat glaasje wijn, een beetje blablabla. Pfft, echt niet.”
Ja, er verandert veel in het werkveld. En ja, er zijn ook andere aanbieders. En ja, daar waar voorheen vooral de nadruk werd gelegd op de inhoud – en de medewerkers enkel daarop werden beoordeeld – worden nu ook andere competenties belangrijk. En nee, dat zal niet bij iedereen even goed passen. Het is allemaal waar en we moeten er mee aan de slag. Maar onrust leidt niet tot een succesvolle verandering. Wat helpt dan wel? Rust en ontspanning.
Vijf adviezen voor een overgang van wanhoop naar ontspanning.
Praten in abstracties jaagt de emoties op. Het kan altijd erger, de metaforen bloediger, de bijvoeglijke naamwoorden verschrikkelijker. Hierdoor ontstaat een gevoel van urgentie in alle lagen van de organisatie. Maar dat weegt niet op tegen het nadeel: het ontstaan van blinde paniek. Mensen herkennen zich niet in de voorgespiegelde nieuwe werkelijkheid en schieten in de stress.
Ondervang dit door de feiten te inventariseren en daarover in gesprek te gaan. Maak het zo concreet mogelijk.
De toenemende druk van buiten, zet ook druk op verschillen tussen professionals en managers. Professionals hechten aan kwaliteit, eisen tijd en aandacht voor hun taken en zijn uitgerust met een gezonde portie beroepseer. Managers leggen de nadruk op efficiency, resultaten, keuzes maken, zichtbaar zijn. Een clash tussen beide logica’s werkt gevoel van tekortschieten in de hand.
Wat zou er gebeuren als professionals en managers hun denkstijlen zouden bespreken en gezamenlijk de kwaliteiten en valkuilen zouden onderzoeken? Uiteindelijk gaat het immers niet om de ideale oplossing, maar om de ontwikkeling van een cultuur van synergie.
Mensen zijn geen machines, de knop kan niet in één keer om. Hoewel we vaak net doen of we rationele wezens zijn, worden we gestuurd door emoties. Houd daar rekening mee. Bij dit soort grote – maar onontkoombare – cultuurveranderingen moet er tijd zijn om te mopperen, om te wennen, om een mening te vormen. Laat medewerkers de feiten te onderzoeken en praat hierover. Als iedereen doordrongen is van de noodzaak tot verandering, zal iedereen ook aan de oplossing meewerken.
Bouw samen een ‘pakket van eisen’ voor de nieuwe manier van werken.
Juist dat wat er niet gezegd mag worden, domineert alle gesprekken. En dat leidt tot problemen. Ruimte voor eerlijke twijfels – van alle betrokkenen – draagt bij aan meer draagvlak voor de te kiezen oplossingsrichting. Spreek af naar elkaar te luisteren, eerlijk en open te spreken en ook: niet meteen te oordelen. En vooral niet voorkoken en manipuleren.
Iedereen is anders – en daarin is iedereen gelijk. Ben je het daar mee eens? Ga dan uit van gelijkwaardigheid en neem de ander serieus. Spreek collega’s aan op hun professionaliteit. Doe een appèl op hun vakmanschap en flexibiliteit. Met erkenning van inzet, intenties en professionaliteit. En persoonlijke kwaliteiten. De kernvraag is: ‘Wat heb je nodig om kunnen te veranderen?’
Wil je snappen waarom een gesprek met je leidinggevende niet lekker loopt, waarom je je telkens weer irriteert aan je collega, waarom het vanzelfsprekend lijkt dat jij zorgt voor de cadeau’s bij ziek & jarig?
Dr. Stephen Karpman heeft in de jaren zestig de Dramadriehoek ontwikkeld. Het instrument dat inzicht geeft in de reden waarom een gesprek of een andere interactie niet bevredigend verloopt. En ook: waarom dat telkens weer gebeurt, alsof het een patroon is, of een vicieuze cirkel.
We zitten er allemaal wel eens in, in die Dramadriehoek. Het gaat onbewust, het is vaak de ‘default modus’. Let maar eens op: als je de competitie aangaat met een ander, als je je ergert, als je moe wordt van de ander – en je doet je best om dat niet te laten zien… dan zit je erin.
Marian Timmermans, opleider en supervisor aan de TA-academie en coach, heeft een vragenlijst opgesteld waarmee je jouw voorkeursrol in de Dramadriehoek kunt achterhalen.
Leuk voor zelfreflectie!
En om eens aan je partner te vragen of hij of zij je voorkeursrol herkent – als je durft!
Noteer achter iedere uitspraak een
0 – indien niet van toepassing op jou
2 – indien soms van toepassing op jou
4 – indien vaak van toepassing op jou
Tel je scores per rol op en ontdek wat je favoriete positie.
Redder
Aanklager
Slachtoffer
Omstander
Herken je de uitkomst?
Kun je een recente situatie noemen waarin je die rol oppakte? Wat speelde er toen?
Wat wilde je vermijden, wat moest er niet ter sprake komen, wat wilde je bereiken door dit Spel te spelen? En.. was je tevreden achteraf?
Meer weten?
Over de rollen in de Dramadriehoek?
Over het Spel in de Dramadriehoek?
Over een praktische uitweg: de Heldere Driehoek?
Een voorbeeld uit de praktijk en nog eentje, waarin ik zelf lekker meedeed in het Spel.
Het is minder moeilijk dan je denkt, maar je gaat het pas zien als je het doorhebt 🙂
Kom bijvoorbeeld naar de eendaagse training ‘De Basis van Zelfbewust Werken’ en ontdek hoe jij je favoriete Spel speelt en vooral hoe je effectiever kunt zijn. Een intensieve dag vol “O, doe ik dat zo!”-momenten. Hierna kom je professioneel beter uit de verf!
Of laten we jouw situatie eens analyseren en de – voor jouw passende – oplossing bespreken. Neem vrijblijvend contact op via dit formulier of bel 06 52 372 572.
Credits
Je denkt: ‘Pffft, het is hier om te stikken, het raam moet open! Nu meteen, anders blijf ik erin!’
Je zegt: “Het is hier warm he? Is het een goed idee om het raam open te zetten?”
De ander: “Warm? Neuh, ik heb het lekker”
Jij: “Oh.OK.”
Je blijft zitten. Raam blijft dicht. Terug naar de orde van de dag. En jij stikt bijna – van de warmte en van de (onbewuste?) irritatie dat jouw behoefte kennelijk niet belangrijk genoeg is om er wat mee te doen.
Herkenbaar? 🙂
Nog eentje dan:
Je denkt: ‘Oneeeee! Aaargh! Ga weg ga weg ga weg’
Je zegt: “O hoi, goedemorgen. Ik ben een beetje druk vand…..”
De ander: “Ja he, ik ook, ik word helemaal gek van FransJan, hij denkt zeker dat ik niks te doen heb ofzo, terwijl hij toch weet dat ik… blablabla”
Jij: Draait je niet om, in een poging om door je lichaamstaal te laten weten dat je echt geen tijd hebt.
Helaas. Je collega pikt de boodschap niet op.
Dan rest er nog maar één ding: je geeft je over. Je draait naar haar toe en luistert naar haar klaagzang, terwijl je de koffie wegnipt. Tien minuten later ben je doodmoe. ‘Jeetje, pfff, die is weg. Waar was ik ook al weer?’
Zo ontstaat die relatie waarin er maar één optie lijkt te zijn: jij ‘moet’ voegen naar de ander. Het is een ongelijkwaardige relatie: Jij -, de ander +.
Hoewel… moet dat? Nee joh, dat moet helemaal niet.
Je bent het je misschien niet zo bewust, maar die reactie kies je zelf. En dat is mooi: want als je het zelf doet, ligt het ook in je macht om het te veranderen. Zo simpel kan het zijn 🙂
Duidelijkheid naar de ander begint bij duidelijkheid naar jezelf.
Bij inclusief communiceren is de basisgedachte dat jouw behoeften even belangrijk zijn als die van een ander. Het is dus ‘en-en’, in plaats van ‘of-of’. Het lijkt misschien iets kleins maar het effect is groot. Bij ‘en-en’ (ik + jij +), neem je zelf de verantwoordelijkheid voor je eigen behoeften en leg je die niet meer in handen van een ander.
Het eerste voorbeeld “Het is hier warm he? Is het een goed idee om het raam open te zetten?” is een mooie demonstratie van exclusieve communicatie. De woorden ‘ik’ en ‘jij’ zijn eruit. Het is neutraal, er spreekt geen urgentie of verlangen uit.
Zelfde situatie, maar nu met de zin: “Ik heb het warm, dus ik zet het raam open. Is dat OK?” Dat is inclusieve communicatie. Je bent duidelijk, zegt wat je wilt en hoe je dat gaat doen. En je checkt of het goed is voor de ander.
Het begint met een beslissing: mijn wens net zo belangrijk als de wens van de ander.
Dan: Om je gewoonte ‘ik zet een stapje opzij voor de ander’ te tackelen, kun je eerst je eigen behoefte (wens, intentie) uitspreken. Door ‘m pontificaal te benoemen kun je er zelf moeilijk om heen. En de ander ook niet.
‘Ik heb het warm, dus ik zet het raam open. Is dat OK?
‘Ik heb het druk, dus ik ga nu door met dit stuk.
‘Ik ben moe, dus ik wil graag naar huis. Ga je mee?
‘Ik vind het vervelend dat je zo dicht bij me staat, dus ik doe een stapje naar achteren.’
‘Ik schuif graag bij jullie aan in de pauze, vind het gezellig om samen te eten. Soms wordt er dan over anderen gepraat. Dat vind ik vervelend. Het geeft mij het gevoel dat er ook over mij gepraat wordt als ik er niet bij ben, dat is een rotidee. Ben ik daarin de enige?’
Sabotage ligt op de loer.
Je bent het niet gewend om zo stellig te zijn. Dus wedden dat je in de verleiding komt om verzachtende dingen te zeggen? Zoals: ‘Sorry’ of ‘ik wil dit ook eigenlijk niet’ of, ook een fijne: jouw beslissing wijten aan de omstandigheden.
Een andere bekende valkuil: de reactie van de ander in vullen. Niet doen! Bijt op je tong. Luisteren, gewoon luisteren is genoeg. Geef de ander de tijd om zijn verantwoordelijkheid te nemen in de communicatie.
Door deze inclusieve communicatie doorbreek je je gewoonte om de ondergeschikte rol te spelen en neem je zelf de verantwoordelijkheid voor het resultaat van je gesprekken.
Herken je de rollen in de Dramadriehoek?
Met inclusieve communicatie breng je de Heldere Driehoek in de praktijk.
Ik ben heel benieuwd naar je ervaring met deze kwestie.
Reageer hieronder, mail me of bel direct op 06 52 372572
Credits: