Ineke Holtwijk blijft onafhankelijk en kritisch journalist – ook als de druk erg hoog wordt opgevoerd.
‘Mijn goede naam als journalist is mijn belangrijkste bezit. Ik zet mijn goede naam niet op het spel voor een reclamefolder. Ik ben de schrijver en dus bepaal ik wat erin staat.’
Voor de kenners van de Heldere Driehoek: dit is er middenin!
Ik zou het bijna vergeten: Heldere Zaken bestaat vandaag 8 jaar!
Er is veel veranderd in die jaren, zowel op persoonlijk als zakelijk vlak. Maar De Droom, mijn missie, staat nog steeds als een huis: ‘Alle (semi)ambtenaren in NL inspireren tot zelfbewust en autonoom werken’.
Jazeker! Er moet nog een hoop gebeuren, maar elke dag kom ik, samen met heel veel geweldige mensen, een stukje dichterbij het vervullen van De Droom. En er blijft genoeg te wensen over 🙂
En een kado. Friso Coumou vroeg me – vandaag! toeval bestaat niet – om te schrijven voor zijn bloggersplatform www.seepublic.nl Spiegel voor de Overheid.
YES!
Vanavond zullen we toosten op deze verjaardag en dan dooorrrrr…. op naar de 10!
Met de naam ‘Heldere Zaken’ schep ik verwachtingen – namelijk helderheid en integriteit.
Mijn integriteit moet kost wat kost boven alle twijfel verheven zijn.
Omdat ik vond dat Heldere Zaken (dus: ikzelf) niet eerlijk genoeg kon zijn gaf ik regelmatig meer toe dan nodig was.
Niet handig, want in de ongelijkwaardige relatie die dan ontstaat schiet je 1-2-3-hup in de Dramadriehoek (voor de kenners, dit is onmiskenbaar: ik – jij +, de rol van het Slachtoffer).
Foute boel.
Want hoe kan ik anderen nou leren om zelfbewuster, onafhankelijker te werken als ik zelf bij een zuchtje tegenwind een afhankelijke positie kies?
Nee, precies. Dat gaat niet.
Dus dat doe ik niet meer.
Ik ga op zoek naar de win-win. Naar erkenning van de belangen van beide partijen.
Ik + jij +. De Heldere Driehoek.
‘Duidelijkheid naar de ander begint bij duidelijkheid naar jezelf.’
Dit thema houdt me al langer bezig. Onderstaand tekstje schreef ik begin 2013.
Ik heb last van niet eerlijk.
Ik heb er last van als mensen niet eerlijk zijn
Ik heb er last van als ik denk dat mensen niet eerlijk zijn
en
ik heb er last van als ik denk dat een ander denkt dat ik niet eerlijk ben.
Eerlijk of niet eerlijk – volgens wiens maatstaf is dat?
als ik denk aan hoe een ander denkt: dan is het nooit eerlijk genoeg.
Heldere Zaken = heldere afspraken.
Simpel.
En als de afspraken toch niet helemaal helder blijken?
Dan ga ik vóór in eerlijkheid.
Ik doe er alles aan om door de ander als héél eerlijk te worden gezien.
Ik ben dan ‘eerlijk+’ om de naam van Heldere Zaken hoog te houden.
Heel eerlijk.
Te eerlijk.
Oneerlijk.
Want dan kom ik zelf tekort.
Ik doe mezelf tekort door op voorhand teveel weg te geven.
Dat is helemaal niet eerlijk.
Dat is dom.
En het komt voort uit angst.
Angst dat de ander mij niet eerlijk of niet aardig vindt.
Eerlijk+ = dus Vieve-.
Ietsje meer geven om de suggestie van niet eerlijk weg te nemen.
Dat is niet eerlijk.
Dat is oneerlijk
voor mezelf.
Dus… als iets niet helder is afgesproken, doe ik het voortaan anders.
Ik doe het voorstel waarvan ik vind dat het eerlijk is.
Eerlijk voor mezelf en eerlijk voor de ander.
Een eerlijk voorstel.
Waar nog over gepraat kan worden.
Een eerlijk, eerste voorstel.
Omdat wij beiden recht hebben op het beste.
Omdat het dan een goede samenwerking kan zijn.
Win-win.
Ik + Jij +
Meer lezen?
Onzekere mensen zijn minder integer
Waarom ‘ja’ zeggen als je ‘nee’ voelt
Integer en duidelijk zijn. En aardig blijven.
“Als er iets gebeurt dat je eigenlijk niet wilt, kan het een incident zijn.
Als het twee keer gebeurt, is het zaak om alert te zijn.
Als het drie keer gebeurt, gebeurt het waarschijnlijk ook vier, vijf, zes keer. Een patroon.”¹
Het begon zo goed: Een organisatie (publiek, nonprofit) die trainingen geeft zoekt contact. Enthousiast gesprek met een heel leuk mens. Ze hebben gehoord van mijn aanpak en willen dit aanbieden aan hun collega’s in de zorg om de hoge werkdruk beter het hoofd te kunnen bieden.
En ja, ik heb een lekker praktische methodiek waarmee je harde werkers kunt laten ervaren hoe zij zelfbewuster (=op basis van eigen behoeften en waarden, zonder de relatie met de omgeving op het spel te zetten) kunnen werken.
Een prachtige win-win! De opdrachtgever wil mijn training het liefst gisteren nog op haar site zetten.
Mijn eerste ergernis ontstaat als de vergoeding ter sprake komt. Die is minimaal. Huh? Ik hoef echt niet het onderste uit de kan, maar dit allerlaagste tarief voor een training heb ik al jaren geleden achter me gelaten. Daarbij: we zijn beiden overtuigd van mijn product en de eerder behaalde resultaten zijn heel goed: dus waarom geen eerlijke prijs? Het gesprek eindigt onbeslist.
Mijn tweede ergernis is dat de opdrachtgever erop staat dat een van haar medewerkers mee mag doen met een van mijn training/coachingbijeenkomsten. Gratis. Want ‘dat is normaal in onze wereld, dat wij meekijken met onze trainers’. Een korting dan? Nee. Het moet gratis en voor niks.
Nou geef ik vaak en graag iets weg – als ik dat passend vind. Niet omdat het afgedwongen wordt. En vanwaar die plotselinge twijfel aan het product? Het lijkt een voorwendsel om de training voor niks te krijgen. Maar alla, vooruit dan, als het zo belangrijk is: laat maar komen. Dan kan ik bewijzen dat ik mijn geld waard ben.
En dan:
Alarmbellen! Je ziet, onze enthousiaste relatie begint al scheurtjes te vertonen.
Geruststelling. Nog voordat de ‘gratis’ training is geweest, word ik gevraagd een dagdeel voor het eigen team te verzorgen.
Ha, leuk! Erkenning! Telefoongesprek, offerte, voorbereidend gesprek op locatie, nieuwe offerte (laag geoffreerd, want toch doordrongen van ‘te duur’) – TOP! goed! energie! – overeenstemming!
O nee, toch niet. Een dag later krijg ik een mail. Geoffreerd bedrag is te hoog. Er moet nog wat van af.
Dit kan ik aan mezelf niet meer verantwoorden. En dat is een groot probleem. Want ik kan werkelijk geen ‘zelfbewust zijn’ uitdragen zonder het zelf te zijn.
De win-win, de +/+ waarin beide partijen, met het oog op een gezamenlijk doel, elkaar serieus nemen en respectvol zijn komt teveel onder druk. Voor mijn gevoel is het nu +/- : De opdrachtgever wint en ik verlies. Ik moet me als ‘ondergeschikte’ op stellen door te doen wat me opgedragen wordt. Mijn belang doet er niet toe.
Gelukkig is er altijd een keuze. Nu dus ook.
Kort gezegd: je kunt de situatie accepteren, je kunt de situatie proberen te veranderen of, als beide opties niet lukken: afscheid nemen.
Ik denk niet goed genoeg na – en kies voor optie twee: ‘veranderen’. Dus schrijf ik een mail met uitleg waarom het einde van ‘geld weggeven’ nu bereikt is. Dat ik graag wil meedenken, maar dat er dan ook iets voor terug moet komen: nl. een vergoeding van de vaste kosten van de training voor de medewerkster.
Natuurlijk, je ziet het goed, dit gaat niet om het geld, dit gaat om het principe.
Fijn. In een gesprek met de collega van de opdrachtgever volgt overeenstemming. Zij geeft erkenning voor het probleem en direct ben ik bereid water bij de wijn te doen. Van de oplossing word ik niet beter, maar ook niet slechter. En het geeft me voldoende gevoel van gelijkwaardigheid om door te gaan met de opdrachten.
De derde en grootste ergernis volgt de volgende dag: telefoon. De opdrachtgever zelf is zo geïrriteerd door mijn niet-coöperatieve opstelling (Hè? Excuse me?!) dat zij de samenwerking per direct stopt.
Woow… die kwam aan. Ik ben boos en verdrietig. Voel me niet erkend voor mijn intenties, inzet en kwaliteiten.
(Ja, drie keer is een patroon. We zitten samen in de Dramadriehoek.)
Maar let op: ik heb het zelf gedaan. ‘Het feit dat je denkt dat het probleem niet van jou is, is het probleem’². Natuurlijk ben ik er zelf ingestonken, heb het spelletje te lang door laten gaan. De gelijkwaardigheid was al weg en ik ging door, tegen beter weten in. Lekker zelfbewust *not*.
Als trainer/coach ‘zelfbewust werken’ is een gelijkwaardige relatie met mijn opdrachtgever cruciaal om mijn werk goed te kunnen doen. ‘Walk the talk’ is leidend voor wat ik doe. In de toekomst zal ik dit helder uitdragen.
¹ Aldus Anne de Graaf en Klaas Kunst in hun boek ‘Duurzaam leidinggeven’, 2010.
² Covey
Een knap staaltje samenwerken van nieuwe minister van Justitie Van der Steur (VVD) en PvdAman Recourt: zij zetten twee wetten over kinder- en partneralimentatie in elkaar. En dat is knap want “wij respecteren dat de ander wat zijn opvattingen betreft totaal in de war is”, alsdus Van der Steur.
Voor de kenners van de Heldere Driehoek: dit is er middenin!
Uit de Volkskrant van 20-03-2015
Dit is het laatste artikel uit een serie van zes artikelen.
Deze artikelen gaan over het antwoord op de kwestie: Wat kun je doen als je ongelukkig bent – en je omgeving zal niet veranderen?
In de delen hiervoor heb je kunnen lezen over de rollen in de Dramadriehoek en hoe dit in de praktijk een prettige communicatie in de weg kan zitten. In dit vijfde deel las je hoe de De Heldere Driehoek-methodiek in elkaar steekt: een eenvoudige ‘veranderen door doen’ methode. Maar dan….
Je durft niet. Dat begrijp ik.
Het is ook heel spannend om je anders te gaan gedragen. Je doet dan anders dan mensen van je verwachten, je stelt je grenzen, je neemt alleen maar je eigen verantwoordelijkheid, stelt zaken ter discussie. En dat is even wennen: voor jezelf en voor de ander.
Het belangrijkste wat je nodig hebt om van een afhankelijke, ongelijkwaardige positie over te stappen naar een onafhankelijke, gelijkwaardige positie: Moed. Waar haal je die moed vandaan?
Of liever: hoe kom en blijf je bij jezelf in de onafhankelijke positie – juist op momenten als het spannend wordt? Hoe blijf je bij de les?
In stappen naar de Heldere Driehoek:
Zoals eerder gezegd: een doel is een positief punt om gedrag op af te stemmen (*). Dit doel moet urgent zijn én afhankelijk zijn van jouw persoonlijke bijdrage. Bijvoorbeeld: ‘Ik wil goed voor mezelf opkomen omdat ik dit aan mijn kinderen wil voorleven’. Of: ‘Ik wil meer energie hebben en dat lukt als ik de regie in mijn leven zelf in handen neem.’
Maak het jezelf niet te moeilijk. En begin met één belangrijke waarde die je beter in je leven wilt integreren. Bijvoorbeeld: ‘Je kunt van mij op aan, ik ben betrouwbaar’. Pluis dit verder uit, maak ‘betrouwbaarheid’ zo helder dat je in de praktijk jouw grens van betrouwbaar-onbetrouwbaar precies kunt trekken. Dus:
Wat ga je concreet doen om die belangrijke waarde ruimte te geven in je leven? Om in het voorbeeld te blijven: ‘Ik ben betrouwbaar als ik niet over collega’s praat als ze er zelf niet bij zijn. Dus dat doe ik niet meer.’
Maak duidelijk aan je omgeving waar je voor staat (punt 2) en wat dit betekent voor jou en de anderen. Ben helder en herhaal het vaak!
‘Beste Truus, ik heb eens nagedacht over hoe ik wil zijn in omgang met anderen. Ik vind het belangrijk om betrouwbaar te zijn. Dit betekent voor mij dat ik anderen laat weten wat ze van me kunnen verwachten: eerlijkheid en openheid. Ik voel me er niet meer prettig bij als we over anderen praten als ze er niet bij zijn. Dus dat doe ik niet meer.’
En als bonus: ‘Truus, ik wil graag weten hoe jij dit ziet?’ Want het mooiste is natuurlijk als je hierover het gesprek met een ander aan kunt gaan.
Je kunt het niet?
Je hoeft het ook niet in een keer goed te doen. Alles begint met een eerste stap.
Vergelijk het veranderen van je gedrag met het opeten van een olifant. Dat doe je ook niet in één keer. Kies met welke opdracht je starten kunt en pas ‘m toe – that’s all.
De Heldere Driehoek is een ‘veranderen-door-doen’methodiek. Je leert het in de praktijk. De basis is simpel: door nieuw gedrag uit te proberen, krijg je nieuwe ervaringen. Het succes van die acties – bijvoorbeeld: je bent zo dapper geweest om terug te komen op een onaardige opmerking van een collega – en je voelt je trots en opgelucht – maakt dat je het een volgende keer wat gemakkelijker vindt. En die keer erna weer, tot het nieuwe gedrag een gewoonte is geworden.
Dus: Ga voor meer autonomie, zet die eerste stap!
Ga ervoor en…
Dit is het vijfde artikel uit een serie van zes artikelen.
Deze artikelen gaan over het antwoord op de kwestie: Wat kun je doen als je ongelukkig bent – en je omgeving zal niet veranderen?
In de delen drie en vier heb je kunnen lezen over de rollen in de Dramadriehoek en hoe dit in de praktijk een prettige communicatie in de weg kan zitten. In dit vijfde deel doe ik (eindelijk!) het antwoord uit de doeken: De Heldere Driehoek-methodiek.
De Heldere Driehoek is een instrument om uit het Spel van de Dramadriehoek te gaan naar een werkwijze gebaseerd op je eigen waarden en normen.
De methodiek bestaat uit vier opdrachten aan jezelf. Door deze vier opdrachten ‘ontmasker’ je de Rollen en de vicieuze cirkel van de Dramadriehoek – en heb je een effectief alternatief beschikbaar.
Naast deze vier opdrachten is er nòg iets nodig om uit de Dramadriehoek te stappen: Moed. Waar je de moed vandaan haalt, is het laatste thema van de Heldere Driehoek.
De vier opdrachten zijn ontstaan als ‘tegengif’ voor de Rollen en de focus van de Dramadriehoek. De kwaliteiten van de Rollen worden benut, maar vanuit de Volwassen blik. De opdrachten zijn:
Heldere positie
De heldere positie is de positie die je inneemt als je uit de Dramadriehoek stapt. In bovenstaand tekeningetje zie je wordt het weergegeven door het gezichtje rechts. In de heldere positie laat je je niet meer (vooral) leiden door emoties en gevoelens, maar beoordeel je actuele situaties en gedrag vertonen dat adequaat is in juist die situatie. Feiten worden met elkaar verbonden en het gedrag is gericht bereiken van het vooraf geformuleerde resultaat en het oplossen van problemen. Er wordt gebruik gemaakt van gegevens uit de voorhanden zijnde situatie. Er is een moment van reflectie tussen impuls en reactie. (Voor de kenners van TA: deze beschrijving van de heldere positie komt voor 95% overeen met de beschrijving van de Volwassene- ego-toestand uit het Leerboek Transactionele Analyse)
Opdracht 1. Kies een andere focus en formuleer je beoogd resultaat
In de Dramadriehoek doe je – samen met de andere Rollen – een dansje rondom het probleem. Geen van de Rollen neemt de verantwoordelijkheid voor een oplossing – het gaat om ontwijken of de bal doorspelen. Je focus ligt op de korte termijn en wordt gekleurd door emoties. Je reacties zijn vaak reactief. Er is geen goede, afdoende oplossing die recht doet aan alle betrokkenen voorhanden.
Als je weet welke richting je op wilt, kun je de vicieuze cirkel doorbreken. Formuleer een doel, je verlangen, datgeen wat je wilt bereiken – en je hebt een route. Een doel is een positief punt om je gedrag op af te stemmen (Het handboek Strategisch coachen, Maarten Kouwenhoven, 2009). Als je een helder beeld hebt van hoe je wilt zijn of wat het eindresultaat is kun je gerichte acties ondernemen. Je verlegt je focus naar de lange termijn en het bedenken van de effectieve stappen is plotseling een stuk gemakkelijker.
Hoe formuleer je zo’n doel?
Om te beginnen: vergeet SMART. Je beoogde doel, of je verlangen, hoeft niet meetbaar te zijn, niet tijdsgebonden of aan andere beperkende voorwaarden te voldoen.
Kies iets wat je blij en enthousiast maakt en wat je graag wilt bereiken: ga voor FUZZY!
Feestelijk Je hebt er lol in om te gaan voor het halen van je doel, van je verlangen
Uitdagend Het doel is spannend, op het randje van het haalbare, het daagt uit en moedigt aan om uit je comfortzone te treden
Zuiver Een goed gekozen doel geeft weer wat je écht wilt. Ook is het integer: eerlijk en met goede intenties
Zinvol Een goed gekozen doel draagt bij aan je autonomie
YES! Het doel maakt je enthousiast en energiek, je wordt blij bij de gedachte dat je het haalt: YES!
FUZZY doelen stellen is bedacht door Peter Markensteijn.
En dan… blaas je doel leven in! Schrijf het in een paar woorden op – bijvoorbeeld op de badkamerspiegel. Kies er een afbeelding bij voor op je mobiel. Zet het groot op je laptop. En hou het niet bij jezelf, maar praat erover met je vrienden.
Je schiet in de Dramadriehoek omdat je iets overkomt wat angst, boosheid of andere stressreacties oproept. Je eerste reactie is het probleem te bezweren door een van de Rollen aan te nemen. Als je emotioneel bent, heb je de neiging om telkens te denken: ‘Zoals het is, zo zou het niet mogen zijn!’, ‘Hij mag niet zus, de organisatie mag niet zo, het is niet eerlijk!’ en ‘Als zij nou maar eens….’. Het zijn allemaal uitingen van Aanklager-, Slachtoffer- of Reddergedrag.
De ongemakkelijke realiteit is: de situatie verandert niet omdat jij dat zo graag wilt.
De volgende opdracht om uit de Dramadriehoek te komen is om die gebeurtenis zoveel mogelijk te ontdoen van je eigen gekleurde bril en het op werkelijke, realistische waarde te schatten.
Hierbinnen zijn twee thema’s te herkennen.
‘Het is zoals het is, en niet zoals het zou moeten zijn’ gaat over het verschil zien tussen wat je kunt veranderen en wat niet. Aan sommige dingen kun je iets doen, aan andere niet. Als je je erg druk maakt over dingen die buiten je invloedsfeer liggen word je boos, gefrustreerd of zelfs ziek.
‘Heer, geef mij de kracht om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen
Geef mij de moed om te veranderen wat ik kan veranderen en
Geef mij de wijsheid om onderscheid tussen beide te kennen.’
Deze woorden van Franciscus van Assisi zijn een oproep om bewust te kiezen waar je je energie op richt, waar je invloed op uit kunt oefenen. Het is een gebed waarmee bijeenkomsten van de Anonieme Alcoholisten worden geopend en geldt ook daarbuiten voor velen als dé definitie van levenskunst.
Stephen Covey maakt dit thema inzichtelijk door de Cirkel van Betrokkenheid en de Cirkel van Invloed.
(afbeelding: www.happyquote.nl)
het gaat over dingen die je wel raken maar waar jij geen invloed op hebt, of waarvan je denkt dat je er geen invloed hebt. Zoals de bankencrisis. Of het beleid van je organisatie, de schoolresultaten van je dochter, de man die je op de snelweg rechts inhaalt. Je kunt je er vreselijk druk over maken maar je kunt het niet veranderen. Je voelt je een Slachtoffer, er wordt je iets aangedaan.
Binnen de cirkel van betrokkenheid heb je weinig tot geen invloed hoe de zaken lopen. Maar wat je wel kunt bepalen is hoe je wilt reageren op dingen die je overkomen. Als je je realiseert dat je zelf kunt kiezen hoe je reactie is, stel je je proactief op en vergroot je je cirkel van invloed.
Je kunt onderzoeken hoever je invloed reikt. Deze proactieve houding vind je in de Cirkel van invloed. Je neemt hier het heft in eigen hand. In bovenstaande voorbeelden kun je bijvoorbeeld besluiten om je geld niet meer te beleggen maar te gaan sparen. Om eens met je leidinggevende te praten over het beleid en de gemaakte keuzes. Om eens met je dochter te praten over huiswerkbegeleiding en als laatste, om zelf op de rechterbaan te blijven rijden.
Zo vergroot je je invloed, voel je je minder onmachtig en bereik je meer. En dat werkt heel opwekkend!
Spanning en stress hebben maar voor een deel te maken met invloeden van buitenaf. Mensen maken voor een groot deel hun eigen stress. Je manier van denken en fantaseren bepaalt uiteindelijk hoe je je voelt en hoe je je opstelt en gedraagt* (T. IJzermans – Beren op de weg, spinsels in je hoofd). Het gaat vaak niet over de feiten maar over de beleving van de feiten.
Dit wordt duidelijk in onderstaand schema. (uit: RET: Gezond verstand als therapie – Jan Verhulst).
De uitleg in het boek ‘Gezond verstand als therapie’ is als volgt:
“In ieders leven doen zich feitelijke gebeurtenissen voor (A). Elk mens interpreteert deze gebeurtenissen op zijn of haar manier. De letter B1 staat voor alle interpretaties die leiden tot de subjectieve realiteit, de werkelijkheid zoals de persoon die ervaart: A’. De aanname is dat de interpretaties van B1 en de subjectief waargenomen werkelijkheid A’ elkaar op de lange termijn versterken. Dit leidt op de lange duur dat de persoon uit het een het ander gaat afleiden: de waargenomen realiteit lijkt een bevestiging te vormen van de juistheid van de interpretaties. Deze interpretaties zijn er van hun kant weer verantwoordelijk voor dat de objectieve werkelijkheid op een bepaalde manier wordt ervaren. Dit leidt ertoe dat iemand zijn waargenomen, deels zelf gecreëerde realiteit gaat evalueren vanuit allerlei cognities (B2) waardoor uiteindelijk de emotionele en gedragsmatige gevolgen op punt C gaan ontstaan.”
Uit deze theorie blijkt dat je geen speelbal bent van alles wat om je heen gebeurt, maar dat je zelf aan de basis staat van – en de ‘baas’ bent over – je emoties als gevolg van die gebeurtenissen. Je kunt zelf verantwoordelijkheid nemen voor hoe je je voelt. En stoppen met anderen de schuld geven van jouw gevoelens.
Getuigen van jezelf = het geven én vragen van feedback en open, eerlijk en neutraal zijn.
Eerlijk en open zijn… het is vaak niet zo vanzelfsprekend als het lijkt.
In mijn praktijk blijkt vaak dat de grootste problemen ontstaan doordat er van alles ‘onder tafel’ geveegd wordt.
De pokerface doet het goed in veel organisaties. Mensen voelen zich niet OK bij wat er gebeurt maar doen alsof ze het prima vinden.
Kennelijk is het eerlijk en open zeggen wat je vindt te spannend, te kwetsbaar. Het lijkt veiliger om het achterste van je tong niet te laten zien, maar tegelijkertijd – door het niet te hebben waar het werkelijk over moet gaan – schiet je in de Dramadriehoek. Met alle gevolgen van dien: verlies van invloed en het gevoel dat je er niet toe doet geeft enorm energieverlies.
De oplossing is even eenvoudig als ingewikkeld: ben open over wat je vindt, wat je beweegt, wat je wilt. Mensen weten vaak wel wat ze niet willen, maar vinden het minder gemakkelijk kom aan te geven wat ze wel willen (zie opdracht 1). Weten wat je wilt en daarnaar leven vraagt om meer bewustzijn, om meer zélfbewustzijn.
Duidelijk zijn naar jezelf en naar anderen geeft invloed, energie en autonomie.
Naarmate we sneller en exacter kunnen waarnemen wat we in onszelf voelen hebben we meer vrijheid om te beslissen hoe we naar anderen toe reageren.
Je maakt de relatie tussen jezelf en de ander ongelijkwaardig als je om toestemming vraagt voor wat jij wilt. Het is beter om open en eerlijk aan te geven wat jij wilt en vervolgens te vragen hoe de ander daar tegenover staat.
Deze uitleg kan ook korter:
Plaatje van Facebook
Opdracht 4: Stel dé vraag: Wat heb je nodig?
Het dansje van Slachtoffer, Aanklager en Redder rondom het probleem van de Dramadriehoek wordt ingegeven door het vermijden van een probleem of iets wat angst aanjaagt.
‘Een mens lijdt het meest van de dingen die hij vreest‘
De miskenning zit in het feit dat je dénkt – dat je overtuigd bent – dat je het probleem of de angstaanjagende situatie niet aankan. Maar vaak is dat niet echt waar: je kunt veel meer aan dan je denkt.
Om te komen van het passieve Slachtoffergedrag naar de proactieve Heldere Positie kun je dé vraag stellen, aan jezelf of aan de ander: ‘wat heb je nodig?’ Wat heb je nodig om deze situatie aan te kunnen? Om dit probleem op te lossen? Om je beter te voelen?
Hiermee bied je de ruimte om even stil te staan bij wat nog ontbreekt. Om het ‘probleem achter het probleem’ te zien. Om niet te vluchten van de kwestie – maar het te onderkennen en de verantwoordelijkheid te nemen voor jouw stukje, voor jouw bijdrage aan de oplossing.
De Heldere Driehoek heeft z’n vorm gekregen om ook optisch een duidelijk antwoord te zijn op de Dramadriehoek. Maar de vorm kan je op het verkeerde been zetten: het impliceert wellicht iets statisch. Het lijkt alsof je een van opdrachten aan jezelf kunt oppakken en de rest achterwege kunt laten. Maar zo is de Heldere Driehoek niet bedoeld: het beste effect krijg je door alle drie de opdrachten vorm te geven – telkens weer. In die zin is de Heldere Driehoek een cirkel.
Geeft het werken in een politiek-bestuurlijke omgeving je wel eens spanningen?
Communiceer je omzichtig?
Dénk je vaak ‘nee!’ – maar leg je je bezwaren niet op tafel?
Eindelijk!
De complexiteit van het werken in een politiek-bestuurlijke omgeving treffend in beeld gebracht.
Een stuk over het functioneren van ambtenaren – luchtig, met fijne zelfspot en een serieuze ondertoon: Waterdragers van Het Zuidelijk Toneel.
Waterdragers is een energiek stuk dat aan de onzekere kant van het ambtelijk functioneren raakt: herkenbaar en vol stof tot nadenken. Het ontrafelt de mechanisaties van de gemeentelijke overheid, raakt aan je persoonlijk functioneren en roept emoties op.
Want hoe ga je als ambtenaar of bestuurder om met:
Waterdragers is een goed stuk over het balancerend functioneren van ambtenaren –
luchtig, respectvol, met fijne zelfspot en een serieuze ondertoon
Laten we dit gevoelige onderwerp in een gesprek met collega’s nou eens op een sympathieke manier onder de loep nemen. Laten we het hebben over zaken die grote invloed hebben op je werkplezier en efficiency, zoals het lef hebben om moeilijk zaken te agenderen, het zoeken van je regelruimte, over autonomie in het werk, over invloed nemen.
Laat je inspireren door collega’s, neem kennis van de visie van een deskundige. Deel je enerverende acties en goede ervaringen. Inspireer anderen met je eigenzinnige werkwijzen en ontdek nieuw opties.
Waterdragers – kom goed uit de verf is een ochtendbijeenkomst op de eerste werkdag dag nà de voorstelling. Begin je dag goed met twee energieke uren waarin we de eigen situatie analyseren en bediscussiëren aan de hand van Waterdragers. En we onderzoeken andere opties voor meer ontspannen, maar heldere communicatie. Deze bijeenkomst is toegankelijk voor maximaal 40 ambtenaren.
Voor wie?
Deze bijeenkomst kan worden georganiseerd door en voor ambtenaren en bestuurders van de gemeente en publieke organisaties.
Door wie?
De ‘Waterdragers – Kom goed uit de verf’-bijeenkomst wordt begeleid door Vieve ter Laak van Heldere Zaken. Zij begeleidt ambtenaren naar meer invloed en meer autonomie. Voor gelukkiger, trotse ambtenaren en een efficiëntere overheid.
Hoe regel ik dat?
Stap 1. Voldoende kaartjes kopen voor alle belangstellenden voor de voorstelling Waterdragers (zie de voorlopige speellijst op www.heldere-zaken.nl/waterdragers-speellijst
Stap 2. Vieve ter Laak bellen om ‘Waterdragers – Kom goed uit de verf’-bijeenkomst vast te leggen en de voorwaarden en verwachtingen te bespreken: 06 52 372 572
(Let op: de bijeenkomst is open voor maximaal 40 deelnemers).
Stap 3. Collega’s enthousiasmeren voor de voorstelling.
Stap 4. Regel een locatie ‘in huis’.
Dit is het vierde artikel uit een serie van zes artikelen.
Deze artikelen gaan over het antwoord op de kwestie: Wat kun je doen als je ongelukkig bent – en je omgeving zal niet veranderen?
In het vorige deel heb je kennisgemaakt met de Rollen in de Dramadriehoek. Deze keer gaat het over hoe je deze Rollen in het dagelijks leven – onbewust – speelt.
Nu we de rollen in de Dramadriehoek herkennen, kunnen we de ‘spelletjes’ die gespeeld worden ook zien. Karpman en de zijnen spreken letterlijk van een Spel, als het patroon van de interactie meestal op dezelfde manier verloopt en ook het einde te voorspellen is. Iedereen blijft uiteindelijk zitten met een – herkenbaar, want hetzelfde als de vorige keer – rotgevoel.
In de Dramadriehoek neemt een gesprekspartner een van de drie rollen in – en daarmee nodigt hij de ander uit om een andere rol uit de driehoek te kiezen. De rollen verschuiven vaak en voortdurend.
Ter illustratie van de rollenwisselingen, een simpel voorbeeld.
Wilma, geïrriteerd: “Verdorie, nou is de keuken weer niet opgeruimd! Dat is hier ook altijd hetzelfde!” (= Aanklager)
Henk, beetje afwezig: “Oh ja, sorry. Ik zal het zo doen, ik ben nu even de krant aan het lezen.”
Wilma, op aanklaagtoon: “Ik zal het zo doen! Jaja, dat verhaal ken ik.“ (= Slachtoffer) “Het is met jou ook altijd het zelfde. Maar ik blijf er niet om vragen. Ik doe het zelf wel!” (= Aanklager, Slachtoffer en Redder)
Henk, ook geïrriteerd: “Nou nou, zit ik eventjes rustig mijn krantje te lezen, moet ik weer wat van jou!” (= Slachtoffer)
Wilma, nu boos: “Doe niet zo kinderachtig! Wat ben jij toch onvolwassen!” (= Aanklager). “En wie moet weer aan het werk? IK!“ (= Slachtoffer)
Wilma ruimt vervolgens boos de keuken op (= Redder). Henk is ook boos en beledigd (= Aanklager). En neemt zich voor om voorlopig helemaal niks meer te doen, want hij doet het toch niet goed. (= Slachtoffer).
Kortom: door het Spel in de Dramadriehoek komen de werkelijke wensen en behoeften niet aan bod. Het onderliggende, ‘echte’ gevoel wordt niet ervaren. Wanneer je in de Dramadriehoek zit, ga je niet uit van je innerlijke kracht of zelfvertrouwen. Vaak worden de rollen van de Dramadriehoek zo automatisch ingenomen, dat je het je niet eens bewust bent. En daardoor ook niet van de ware gevoelens die schuil gaan achter het Spel.
De rollen van de Dramadriehoek: ieder van ons kent ze als z’n broekzak. De meesten van ons schieten er dagelijks in. Let maar eens op: thuis, op school, op je werk: je krijgt veel uitnodigingen om in de Dramadriehoek te stappen – het is een onlosmakelijk onderdeel van het menselijk communiceren. En functioneert vaak als smeermiddel of als bliksemafleider. Niet erg, als je maar weet dat je erin zit. En dat het uiteindelijk niet brengt wat je zoekt: echt contact.
Zoals in deze, onschuldige, voorbeelden:
Meer weten? Dat kan:
Lees over zelfbewust werken (deel 1-6)
Lees over het inzicht, de kern van zelfbewust werken (deel 2-6)
Lees over de rollen in de Dramadriehoek (deel 3-6)
Ik heb met open mond gekeken naar ‘Hemelbestormers’ – een documentaire over een Nederlandse expeditie naar de top van de Cho Oyu. Fantastische beelden, heftige natuur en WOW – wat idioot dat je met zoveel vertrouwen en zo weinig afspraken een berg opklimt.
Kijk en verwonder je over de gesprekken van expeditieleider Wilco van Rooijen en zijn mede-klimmers.
En geniet van de beklemmende demonstraties van de Dramadriehoek.
Probeer even welke van de twee linkjes werkt:
http://www.eo.nl/tv/eo-documentaires/3doc-hemelbestormers/
https://www.npo.nl/3doc/26-12-2014/VPWON_1234593
Een reactie van deelnemers van het programma ‘Zelfbewust Werken’ na het zien van de film:
‘Dit waren extreme omstandigheden, maar ik kan het zelfs plaatsen op een teamoverleg bij ons!’
‘De Rollen in de Dramadriehoek komen soms vermomd, het is even oefenen om ze goed te zien. Maar de ego’s laten hier in ieder duidelijk van hun ‘beste’ kant zien. :)’
En nog een reactie die precies zegt wat het met je doet:
‘Persoonlijk zou ik deze docu niet kijken. Hoe mooi het ook gefilmd is. De groepsdynamiek is zo dat ik mij (plaatsvervangend) ga ergeren en dus als toeschouwer lekker mee ga doen in de ontstaande Dramadriehoek. Dit kost energie ipv dat ik lekker ontspannen op de bank zit’
Je moet ‘m echt helemaal zien voor optimale verwondering.
Maar als service voor de snelle doorspoeler, zie:
37′- 43′ heerlijk onderling gepraat, recht in het hart van de Dramadriehoek
46′- 50′ discussie in de tent – ‘zo kan dat toch allemaal niet’
55′- 55.30′ René de logisitiek manager, eerst het hoogste woord, maar daarna….
56′- 56.40′ Bart, eerst grote mond, later niks meer te melden.
Ik was niet de enige die zich verbaasde. Kijk maar eens op twitter, #hemelbestormers.
Maar alles heeft twee kanten, ook dit. Dus hier ook ruimte voor het weerwoord van expeditieleider Wilco van Rooijen. http://www.teamwilcovanrooijen.nl/reactie-wilco-hemelbestormers/
En ook meteen de vraag:
Welke rol(len) van de Dramadriehoek neemt hij hier in? En zit hij ook in de Heldere Driehoek?
Ik ben heel benieuwd wat je ervan vindt!
Bron afbeelding Hemelbestormers: NPO
